مجتمع فنی و مهندسی کشاورزی كشت دام بوكان

جزء تشکیل دهنده اولیه برای ترکیبات آلی زیادی نظیر اسیدهای آمینه و اسیدهای نوکلئیک است.

 ازت در تمام ترکیبات پروتئینی ،تمام آنزیم ها ،ترکیبات حدفاصل متابولیسمی ،ترکیبات انتقال دهنده انرژی وحتی درساختمان DNA و RNA که انتقال خواص ارثی را بعهده دارند، موجود است.

 ازت در ساختمان کلروفیل بصورت پروتئین وجود داشته و برای کربن گیری ضروری است .

 ازت در هورمون های گیاهی ، حاملین انرژی تنفس وATP موجود است

علائم کمبود ازت

چون ازت جزء مهمی از مولکول کلروفیل را تشکیل می دهد و بدون وجود ازت حلقه های پرفینی چهار طرف مولکول کلروفیل تشکیل نخواهد شد،بنابراین اولین علائم کمبود ازت بصورت رنگ پریدگی و کلروز برگهای پیر   (به دلیل تحرک زیاد ازت در گیاه)نمایان میشود.

 در اواخر رشد رنگ زرد ، قرمز و بنفش مایل به قرمز نیز مشاهده می شود که در نتیجه تشکیل رنگ آنتوسیانین است.

 برگها کوچک ، ساقه ها لاغر هستند و معمولاً با زاویه کوچکی نسبت به ساقه اصلی می ایستند.

علائم اختصاصی کمبود ازت در غلات

·            کمبود ازت در غلات باعث کوتاه و نازک شدن برگها و ساقه ها می شود.

·            برگها به دلیل تجزیه کلروفیل  به رنگ سبز روشن مایل به زرد و پائین بوته زرد مایل به ارغوانی است.

·            خوشه ها کوچک و محصول خیلی کم است.

·            گیاه پنجه زنی نمی کند و یا خیلی کم است.

·       درمزرعه، علائم کمبود ازت همیشه بصورت قطعاتی با رنگ زرد یا سبز روشن دیده می شود که این علائم ممکن است سریعاً پراکنده شده و کل مزرعه را بصورت رنگ مایل به زرد درآورد

·      مسن ترین برگهای گندم نسبت به برگهای جوان تر کم رنگ تر شده و کلروزی که در انتهای برگ ایجاد شده تدریجاً در قاعده برگ به سبز کم رنگ تبدیل خواهد شد.

·            با تداوم کمبود مسن ترین برگ ها بطور کامل کلروزه شده و رنگ آن تقریباً از زرد به سفید تبدیل می شود.

·           کمبود ازت در ذرت

·           در ذرت کمبود ازت باعث عقیم شدن گل ها و کاهش عملکرد دانه می شود.

·      برگهای مسن کلروزه شده و با تداوم کمبود رنگ ارغوانی ناشی از تشکیل آنتوسیانین ظاهر شده و نهایتاً برگ ها دچار نکروز کامل می شوند.

اثر مصرف بی رویه کودهای ازته در افزایش بیماریهای گیاهی

1. مصرف بی رویه کودهای ازته در غلات منجر به خوابیدگی (ورس غلات) بخصوص در گندم و جو می شود.چه با افزایش بیش از حد ازت رشد رویشی اندام های هوایی زیاد شده و باعث کاهش استحکام بافت اسکلرانشیم وکاهش ضخامت دیواره سلول ها می شود، بنابراین ساقه ها باریک شده و می خوابند.
2.  با زیاد شدن ازت فرآیند تشکیل و تولید پروتئین و پروتوپلاسم بیش از حد افزایش یافته و چون پروتوپلاسم آبپوشی می کند ، سلول ها آبدار می شوند .این پدیده باعث افزایش حساسیت گیاه به سرمازدگی شده و نیز گیاه مستعد هجوم آفات و بیماریها می شود.
3. زیاد بود ازت سبب افزایش بیماری لکه برگی در ارقام زراعی جوبهاره می شود.نیز آلودگی قارچی برگ پرچم افزایش می یابد.
4.  در گندم مصرف زیاد ازت منجر به افزایش شیوع بیماری زنگ سیاه گندم و سفیدک پودری می شود.

راه های جلوگیری از عوارض نا شی از مصرف بیش از حد ازت

ç    مصرف متعادل کودهای ازته بر اساس آزمون خاک

ç     مصرف تقسیطی کودهای ازته بر اساس سیکل رشدی و نیاز محصول و نیز بافت خاک.

ç     استفاده از هورمون تنظیم کننده رشد (کلروکولین کلراید) جهت کاهش خسارت ورس گندم

ç   محلول پاشی و عرضه کود های پتاسیمی جهت افزایش غلظت شیره سلولی و در نتیجه افزایش مقاومت محصول در برابر سرما و استحکام ساقه ها در مقابل ورس در نتیجه افزایش قطر ساقه ها.

ç     پتاسیم نقش موثری در کاهش بیماری های زنگ و سفیدک پودری دارد.

مدیریت مصرف کودهای ازته در مزارع گندم وجو آبی ، دیم

گندم و جو از مرحله جوانه زنی به ازت نیاز دارند ، بطور کلی گندم در مراحل جوانه زنی ، پنجه دهی ، ساقه دهی و گلدهی (ظهور خوشه و دانه) به ازت نیاز دارد . لیکن بیشترین نیاز گندم به ازت در مراحل پنجه زنی و ظهورخوشه و دانه است.

E    یکی از حلقه های فراموش شده تغذیه ازتی گندم که منجر به کاهش عملکرد دانه و کاهش مقدار پروتئین و کیفیت دانه می شود ، عدم کوددهی ازته در مرحله ظهور خوشه ودانه است.

تامین نیاز ازته گندم بر اساس سیکل رویشی و بافت خاک و انتخاب نوع کود بر مبنای خصوصیات فیزیکی و شیمیائی خاک و مرحله مصرف، مهم ترین پارامترهای مدیریت بهینه کود های ازته در مزارع کشور است.

مدیریت محلول پاشی کودهای ازته در مزارع گندم و جوآبی

v   به منظور تامین ازت در مرحله ظور خوشه( بیشترین نیاز گندم به ازت در این مرحله است) و دانه بندی گندم ، محلول پاشی کودهای ازته در مراحل ظهور خوشه و یا در هنگام مبارزه با سن گندم به همراه سم فنیتریتیون تاکید می شود.چه نتایج تحقیقات موسسه خاک و آب کشور نشان می دهد که محلول پاشی ازته در این مراحل در افزایش عملکرد کیفی و کمی گندم بسیارموثر بوده است.

v    در مرحله مبارزه با علف های هرز مزرعه می توان کودهای حاوی عناصر ریزمغذی ،نظیر فوسامکو 4 را با سم 2,4-D مخلوط و مصرف نمود.

نکات فنی محلول پاشی مزارع

n      محلول پاشی باید صبح زود یا عصر هنگامیکه اشعه آفتاب مایل است ، انجام گیرد.

n       به محلول کود یا سم تهیه شده ، ماده سیتوویت یا مایع ظرفشویی (250- 200 میلی لیتر در 1000 لیتر آب) اضافه شود.

n       هنگام محلول پاشی سرعت وزش باد باید حداقل باشد.

n       پس از محلول پاشی با حداقل فاصله زمانی آبیاری باغ انجام شود.

n      حرارت محیط در هنگام محلول پاشی پائین تر از29 درجه سانتی گراد باشد.

n      سم پاش مورد استفاده قدرت پودری کردن محلول را داشته باشد.

n      از سم پاش های کوچک و فاقد بهم زن استفاده نشود.

غلظت محلول های تهیه شده بر حسب X درهزار برای سطح یک هکتار است ،بنابراین محلول هزار لیتری تهیه شده باید در سطح یک هکتار مصرف شود .